Sterownik ST-21 – jak ustawić parametry pracy?

W typowej instalacji centralnego ogrzewania sterownik ST-21 załącza pompę po osiągnięciu temperatury zadanej, a wyłącza ją po spadku o wartość histerezy. W układach z buforem i kotłem na pellet dobrze sprawdzają się nastawy dolnego czujnika 79°C, górnego 59°C oraz zadana kotła 80°C. Warto poznać dokładne progi, kalibrację czujników i wpływ histerezy na pracę pompy.

Jak działa sterownik ST-21?

Regulator z wyświetlaczem LED przeznaczony jest do sterowania pompą obiegu grzewczego. Załącza ją, gdy temperatura osiągnie wartość zadaną, a wyłącza, gdy kocioł wychłodzi się poniżej zadanej o ustawioną histerezę. W wersji podstawowej zakres nastaw temperatury centralnego ogrzewania wynosi od 25 do 85°C, a histerezę można ustawić w przedziale od 1 do 10°C.

Maksymalne obciążenie wyjścia pompy to 0,5 A, więc urządzenie nadaje się do pojedynczej pompy obiegowej o niewielkim poborze prądu. Cały regulator pobiera maksymalnie 2 W, a dokładność pomiaru temperatury wynosi 1°C. Wkładka bezpiecznikowa ma wartość 1,6 A. Przewód czujnika w wersji podstawowej ma długość 1,5 m, a sam czujnik wytrzymuje temperatury od -30 do 99°C.

Wbudowana funkcja antystop uruchamia pompę co około 10 dni na 1 minutę. Dzięki temu wirnik nie zastaje się poza sezonem grzewczym. Ochrona antyzamarzaniowa w wersji CO załącza pompę na stałe, gdy temperatura spadnie poniżej 5°C. W wariancie CWU próg ten wynosi 6°C, a wyłączenie następuje po osiągnięciu 7°C.

Jak ustawić podstawowe parametry pracy?

W wersji do pompy CO punktem wyjścia jest temperatura zadana oraz histereza. Gdy ustawisz start pompy na 60°C i histerezę 3°C, pompa wyłączy się po spadku temperatury do 57°C. Zbyt mała histereza powoduje częste przełączanie, a zbyt duża może nadmiernie wychładzać instalację.

W instalacji z kotłem na pellet i dwoma obiegami warto zwrócić uwagę na tryb regulatora. W każdym obwodzie, w którym zaznaczony jest regulator pokojowy, musi być wybrany termostat zewnętrzny. Dodatkowo sprawdź ustawienie wyłączenie palnika – tak oraz zatrzymanie pomp – nie. Bez tego palnik może nie reagować na zamknięty styk beznapięciowy, mimo że na wyświetlaczu widać przejście obwodu w tryb grzania.

W wersji CWU w menu głównym dostępne są między innymi:

• praca ręczna,
• delta załączenia pompy,
• próg załączenia,
• próg wyłączenia,
• ustawienia fabryczne.

Warto zacząć od delty załączenia pompy. Urządzenie startuje, gdy różnica temperatur czujników przekroczy określoną wartość, a temperatura zasilania jest wyższa od minimalnego progu.

Jak dobrać histerezę?

Dla stabilnej pracy pompy zwykle wystarczy histereza 2°C. Zbyt mała wartość prowadzi do częstych załączeń i wyłączeń pompy, co skraca jej żywotność. Zbyt duża może wychłodzić grzejniki, dlatego przedział 2–3°C jest rozsądnym punktem wyjścia.

W wersji CWU histereza wyłączenia ma stałą wartość 2°C w odniesieniu do progu minimalnego. Oznacza to, że pompa przestaje pracować, gdy temperatura zasilania spadnie 2°C poniżej minimalnego progu załączenia. Dzięki temu zbiornik nie jest niepotrzebnie wychładzany.

Jak skonfigurować pracę z buforem ciepła?

Przy współpracy z buforem najważniejsze jest takie ustawienie czujników, aby kocioł startował po rozładowaniu zbiornika i kończył ładowanie, zanim temperatura na dole stanie się zbyt wysoka. W praktyce sprawdza się wersja buforowa lub CWU z dwoma czujnikami.

Przykładowe nastawy z jednej z dopracowanych instalacji wyglądają tak:

To nastawy dla budynku o powierzchni około 180 m², bufora 500–600 l i kotła o mocy 15 kW. W cieplejsze dni dolną wartość można obniżyć do 70°C, by zmniejszyć straty postojowe.

Jak skalibrować czujniki?

Wielu użytkowników kalibruje czujnik kotła i czujnik powrotu na -10°C. To poprawia czytelność wykresów i ułatwia porównanie temperatur. Trzeba jednak pamiętać, że kalibracja zmienia wskazanie, a nie rzeczywistą temperaturę wody w instalacji.

Czujnik kotła warto umieścić w górnej części bufora razem z czujnikiem sterownika. Dzięki temu pomiar dotyczy tego samego miejsca i unika się błędnych decyzji o starcie pompy. Przewody czujników należy prowadzić z dala od silnych źródeł zakłóceń.

Jak dobrać moc i nadmuch?

Kocioł o wymienniku 1,8 m² dobrze pracuje z mocą maksymalną 15 kW. Rozruch od 6 kW ogranicza kopcenie w pierwszych minutach palenia, a kolejne progi mocy 6, 9 i 15 kW pozwalają stopniowo dochodzić do pełnej wydajności.

Nadmuch warto ustawić tak samo dla wszystkich progów mocy. Po dokładnym wyczyszczeniu kotła i czujnika spalin, przy temperaturze kotła powyżej 70°C oraz powrocie niższym o 10–15°C, temperatura spalin powinna oscylować w okolicy 140°C. Teoretyczna sprawność przekracza wtedy 90%.

Jak uniknąć przegrzania kotła po wyłączeniu pompy ładującej?

Jednym z częstszych problemów w układach z buforem jest wzrost temperatury kotła już po zatrzymaniu pompy ładującej. Dzieje się tak, bo zbiornik przestaje odbierać energię, a kocioł wciąż oddaje ciepło z wymiennika.

Gdy bufor nie odbiera ciepła, temperatura kotła potrafi przebić zadaną nawet o 10°C. W takiej sytuacji obniż dolną nastawę do 75°C, a przy dalszym wzroście – do 70°C.

Warto też rozważyć wpięcie pompy ładującej bufor do wyjścia wentylatora wyciągowego. W ustawieniach spalania ustaw wtedy 100% i stałą prędkość. Po wygaszeniu palnika pompa pracuje jeszcze przez czas wygaszenia i czyszczenia palnika, co pomaga odebrać resztę ciepła z kotła.

Jakie problemy zgłaszają użytkownicy i jak je rozwiązać?

Najczęściej powtarzające się objawy to:

• brak reakcji kotła na styk beznapięciowy,
• załączanie palnika dopiero po kilku próbach,
• wskazania czujnika pokojowego rzędu -8 lub -40°C,
• stałe napięcie na wyjściu wentylatora mimo wyłączenia tej funkcji.

W pierwszym przypadku sprawdź, czy kocioł ma ustawioną histerezę załączenia na 2°C. To częsty powód, dla którego palnik nie startuje mimo zamkniętego styku. Dodatkowo w każdym obwodzie z regulatorem pokojowym musi być wybrany termostat zewnętrzny.

Wskazania rzędu -8 lub -40°C zwykle oznaczają problem z podłączeniem czujnika temperatury wewnętrznej. Sprawdź przewody i złącza. Stałe napięcie na wyjściu wentylatora wyciągowego mimo wyłączenia może wynikać z konfiguracji tego wyjścia w ustawieniach spalania – warto ustawić je na stałą prędkość lub zweryfikować podłączenie pompy ładującej.

Bywa też, że pierwsze uruchomienie nie dochodzi do skutku, a kolejnego dnia palnik startuje normalnie. W takiej sytuacji warto powtórzyć test trybu ręcznego na regulatorze oraz sprawdzić, czy kocioł faktycznie widzi zamknięcie styku. Pomocne bywa również zmostkowanie brązowego i niebieskiego przewodu czujnika kotła, co zabezpiecza instalację jak dodatkowy termik przy temperaturze około 85°C.